Mynd i'r llys
Yn yr adran hon:
Dim ond nifer fach o achosion sy'n mynd i'r llys, ond fel dioddefwr neu dyst i drosedd os gofynnir ichi roi tystiolaeth yn y llys, mae’n rhaid ichi fynd.
Dim ond os yw'r diffynnydd (y person sydd wedi’i gyhuddo o'r drosedd) yn gwneud y canlynol y bydd rhaid ichi fynd i'r llys:
- gwadu'r cyhuddiad a phledio’n ddieuog; neu
- bledio'n euog ond gwadu rhan o'r drosedd a allai effeithio ar y ddedfryd a fydd yn cael ei rhoi iddyn nhw
Rhagor o wybodaeth am sut mae’r llys yn gweithio.
Paratoi i fynd i'r llys
Os gofynnir ichi roi tystiolaeth yn y llys, gallwn sicrhau eich bod yn cael help a chefnogaeth.
Byddwn yn eich cyflwyno i aelod o'r Uned Gofal Tystion os ydych yn byw yng Nghymru neu Loegr.
Y person hwn fydd eich cyswllt yn ystod y treial. Fe fyddan nhw:
- yn ateb unrhyw gwestiynau sydd gennych
- yn rhoi'r holl wybodaeth y mae arnoch ei hangen
- yn gwneud yn siŵr eich bod yn barod
Gallan nhw drefnu ymweliad â’r llys cyn y treial er mwyn ichi weld sut mae’r llys yn edrych. Byddan nhw hefyd yn esbonio ble y gallai pobl allweddol eistedd a beth sy'n digwydd ar ddiwrnod y treial.
Ar y diwrnod, efallai y byddwch yn gallu cyrraedd drwy fynedfa wahanol i'r diffynnydd ac aros mewn man ar wahân.
Mesurau arbennig
Os ydych chi’n teimlo’n agored i niwed neu’n ofni’r troseddwr, neu os yw plentyn neu berson ifanc yn rhoi tystiolaeth, efallai y bydd y llys yn gallu darparu ‘mesurau arbennig’. Mae’r rhain yn bethau fel:
- rhoi tystiolaeth o'r tu ôl i sgrin neu drwy gyswllt byw o ystafell neu adeilad arall
- gweithwyr proffesiynol hyfforddedig, o'r enw cyfryngwyr, a all helpu i esbonio pethau
- rhoi tystiolaeth yn breifat, heb ganiatáu’r wasg na'r cyhoedd yn y llys
- cymhorthion cyfathrebu (er enghraifft, byrddau cymorth gweledol neu dechnoleg gyfathrebu arbennig)
I gael rhagor o wybodaeth am fesurau arbennig, siaradwch â’ch swyddog cymorth i ddioddefwyr a thystion. Neu ewch i ardan mesurau arbenning Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG).
I'r rhai sy'n mynd i’r llys yn yr Alban, mae’r gwasanaethau uchod yn cael eu darparu gan Swyddfa'r Goron a Gwasanaeth y Procuradur Ffisgal. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i wefan Llywodraeth yr Alban or the Swyddfa’r Goron a Gwasanaeth y Procuradur Ffisgal.
Beth sy'n digwydd os nad af fi i'r llys?
Os oes gennych unrhyw bryderon ynghylch mynd i'r llys, rhaid ichi ddweud wrth y sawl a ofynnodd ichi fynd cyn gynted â phosibl. Fe allan nhw helpu i esbonio pethau ichi ac edrych ar ba gymorth y gallwch ei gael.
Os nad ewch chi i'r llys, efallai y cewch chi 'wŷs tyst' gan y llys. Mae gwŷs tyst yn dweud bod rhaid ichi fynd i'r llys.
Os byddwch yn dal i fethu mynd i'r llys heb reswm da, fe allech fod 'yn dirmygu’r llys' ac efallai y cewch eich arestio.
Os byddwch chi’n sâl
Os ydych chi’n teimlo na allwch chi fynychu’r llys oherwydd salwch, rhaid i chi gael nodyn gan eich meddyg yn egluro pam nad ydych chi’n iach i fynychu’r llys. Rhaid anfon copi o’r llythyr hwn at eich swyddog cymorth i ddioddefwyr a thystion cyn gynted â phosibl. Ni fydd nodyn ‘anffit i weithio’ yn ddigonol.
Treuliau am fynd i'r llys
Mae’n rhaid i’ch cyflogwr ganiatáu amser i ffwrdd o’r gwaith i chi yn ôl y gyfraith i roi tystiolaeth, ond nid oes rhaid iddynt eich talu. Fodd bynnag, gallwch hawlio treuliau am golli enillion. Gallwch wneud hyn pan fyddwch chi’n mynd i’r llys fel:
- tyst i’r erlyniad (gan Wasanaeth Erlyn y Goron)
- tyst i’r amddiffyniad (gan y cyfreithiwr amddiffyn)
Does dim rhaid i'ch cyflogwr eich talu am eich amser i ffwrdd o'r gwaith.
Tystion yr erlyniad
Gallwch hawlio treuliau gan y GEG am deithio, prydau bwyd, diodydd, colli enillion a gofal plant.
I gael gwybod mwy am dreuliau a sut i’w hawlio, ewch i wefan Gov.uk website.
Tystion yr amddiffyniad
Os na fydd tywysydd y llys yn rhoi ffurflen dreuliau i chi, gofynnwch i'r llys neu'r cyfreithiwr amddiffyn a allwch chi hawlio treuliau am eich amser yn y llys ai peidio.
Dychwelyd eiddo
Pan nad oes angen eitem mwyach fel tystiolaeth neu fel rhan o'r ymchwiliad, mae gennych chi hawl i'w chael yn ôl cyn gynted ag nad oes ei hangen mwyach.
Darganfod mwy
I gael rhagor o wybodaeth am fynd i'r llys fel dioddefwr neu dyst, ewch i wefan Gwasanaeth Erlyn y Goron neu Gwasanaeth Tystion.