Tystiolaeth fforensig

Pan fydd byrgleriaeth yn digwydd, efallai y bydd y sawl sy'n gyfrifol wedi cael eu dal ar gamera neu wedi gadael tystiolaeth fel:

• gwaed
• offer
• olion bysedd
• printiau esgidiau

Yr enw ar hyn yw tystiolaeth fforensig a gall ymchwilwyr lleoliadau trosedd ei defnyddio i helpu i adnabod pwy sy'n gyfrifol.

Dywedwch wrthon ni wrth ichi riportio'ch trosedd os ydych chi'n credu bod yna dystiolaeth fforensig. Byddwn yn rhoi gwybod ichi a oes yna rywbeth y gallwn ei ddefnyddio.

Cadw tystiolaeth

Os yw’r dystiolaeth fforensig:

• y tu allan, gorchuddiwch y lle heb aflonyddu ar unrhyw dystiolaeth. Os oes rhaid ichi symud unrhyw beth, ceisiwch drin cyn lleied â phosibl arno a gwisgwch fenig os gallwch chi
• ar eich dillad, newidiwch allan o'r dillad yma a'u rhoi nhw mewn bag plastig glân
• ar eich croen am fod y troseddwr wedi cydio ynoch chi, dywedwch wrthon ni cyn gynted â phosibl a cheisiwch beidio â chyffwrdd â’r man na’i olchi

Rhannau o'r cartref sydd heb eu tarfu

Cewch defnyddio'r rhain yr un fath ag arfer.

Rhannau o'r cartref sydd wedi’u tarfu

Os oes modd, peidiwch â chyffwrdd na glanhau unrhyw un neu ragor o’r canlynol:

• hylifau megis gwaed
• olion traed
• mannau neu eitemau sydd wedi’u trin a’u trafod gan y sawl sy'n gyfrifol am y drosedd

Cewch ddefnyddio switshis golau a handlenni drws yr un fath ag arfer.

Defnyddio mannau sydd wedi'u tarfu

Tynnwch lun o'r aflonyddwch yn gyntaf. Yna gwisgwch fenig wrth symud eitemau sydd ag arwyneb llyfn/sgleiniog, er enghraifft, plastig, metel, gwydr, pren wedi'i drin. Cewch symud y rhain o’r neilltu er mwyn inni eu harchwilio.

Eitemau eraill nad ydyn nhw’n llyfn neu’n sgleiniog – er enghraifft, mae dillad ac arwynebau gweadog yn annhebygol o fod ag unrhyw dystiolaeth fforensig ddefnyddiol ac felly cewch rhoi’r rhain i gadw.

Yna cewch ddefnyddio'r ystafell yr un fath ag arfer.

Diogelu’ch cartref

Tynnwch lun o'r difrod yn gyntaf, ac os oes rhywun arall yn gwneud gwaith trwsio ichi, gofynnwch iddyn nhw:

• gadael unrhyw wydr sydd wedi torri yn ei le os oes modd
• gwisgo menig a bod yn ofalus i beidio â chyffwrdd y tu mewn i unrhyw fframiau
• cloi unrhyw ffenestri neu ddrysau o'r tu allan

Cyfleoedd fforensig digidol

Mae unrhyw system TCC, camera cloch drws, recordiadau fideo neu recordiadau sain eraill yn dystiolaeth werthfawr. Peidiwch â diffodd unrhyw ddyfeisiau na newid unrhyw osodiadau.

Os oes modd, lawrlwythwch y lluniau gan gynnwys pum munud cyn ac ar ôl y digwyddiad a'u cadw'n ddiogel. Peidiwch â'u dileu o'r ddyfais wreiddiol gan eu bod yn dal yn dystiolaeth ac efallai y bydd eu hangen yn nes ymlaen.

Os na allwch chi lawrlwytho'r lluniau, gadewch y ddyfais ymlaen, a chofnodi'r amser a'r dyddiad sy’n cael eu dangos ar y sgrin. Pan fyddwch chi'n riportio'r drosedd, esboniwch fod gennych chi dystiolaeth ddigidol a byddwn ni’n eich helpu i'w hadfer.