Plaque unveiled to honour police officer murdered at Wigan station 126 years ago

Mae plac i goffáu swyddog heddlu gyda London and North Western Railway (Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig bellach) a laddwyd wrth gyflawni ei ddyletswyddau 126 mlynedd yn ôl yn union wedi cael ei ddadorchuddio’r wythnos hon yng ngorsaf Wigan North Western.

Roedd y Ditectif Rhingyll Robert Kidd, priod 37 oed a thad i saith o blant o dan 12 oed, yn swyddog i Heddlu London and North Western Railway pan gafodd ei lofruddio wrth fynychu digwyddiad yng ngorsaf Wigan North Western yn dilyn llawer o ladradau o wagenni nwyddau, ar Fedi 29 1895.

Roedd ef, ynghyd â’i gydweithiwr DC William Osbourne, yn patrolio seidins y rheilffordd pan welson nhw ddyn yn cwrcwd yn y cysgodion ac yn ymddwyn yn amheus. Wrth iddyn nhw agosáu, fe redodd i ffwrdd ac fe wnaeth DC Osbourne ei ymlid, gan ei ddal yn y pen draw.
Fe wnaeth wegian i'r seidins lle daeth o hyd i DS Kidd yn gorwedd ar y ddaear gyda naw clwyf cyllell i'w wyneb a'i wddf.
Ceisiodd gario ei gydweithiwr syrthiedig ond cwympodd yn anymwybodol wrth ei ochr ar ôl codi rhybudd o flwch signalau cyfagos.

Ymunodd cynrychiolwyr Avanti West Coast a Chadeirydd Grŵp Hanes Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig, Phillip Trendall, â'r Prif Uwcharolygydd i ddadorchuddio'r plac glas.
Dilynwyd y seremoni gan gofeb a gosod torch ar lan bedd DS Kidd yn Salford lle roedd aelodau teulu disgynyddion y swyddog hefyd yn bresennol.

Dywedodd y Prif Uwcharolygydd Glen Alderson: “Talodd DS Kidd y pris eithaf am gynnal y gyfraith. Er gwaethaf treigl amser, gyda thristwch a pharch rydym yn talu teyrnged i'w gof a bydd y plac nawr yn atgoffa cenedlaethau i ddod o'r gwasanaeth a'r aberth a roddodd."

Dywedodd cadeirydd Grŵp Hanes BTP, Philip Trendall; “Rhoddodd Robert Kidd ei fywyd wrth gyflawni ei ddyletswyddau mewn lle tywyll ac unig ac mae’n anrhydedd i’r Grŵp Hanes allu cydnabod o’r diwedd yr ymroddiad a’r aberth a wnaeth."

Yn wreiddiol, bwriadwyd cynnal y seremoni'r llynedd ar 125ain ben blwydd marwolaeth DS Kidd ond cafodd ei gohirio oherwydd cyfyngiadau Covid 19.

Dywedodd Louise Fairclough, Rheolwr Gorsaf Arfordir Gorllewinol Avanti yn Wigan Gogledd Orllewin: “Rydym i gyd yn un teulu rheilffordd, felly rydym yn falch o gefnogi ymdrechion Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig a Grŵp Hanes BTP i gofio un o’u swyddogion yma yn Wigan. Bydd y plac yn darparu cofeb barhaol yn yr orsaf ac yn sicrhau nad yw'r aberth DS Kidd a wneir byth yn cael ei anghofio. ”