Anffurfio organau cenhedlu benywod (FGM)
Yn yr adran hon:
| 1. Anffurfio organau cenhedlu benywod (FGM) |
| 2. Sut i riportio FGM |
| 3. Sefydliadau cymorth FGM |
Anffurfio Organau Cenhedlu Benywod (FGM) yw’r broses o newid, anafu neu dynnu organau cenhedlu allanol benyw yn fwriadol am resymau sydd ddim yn rhai meddygol. Weithiau cyfeirir ato fel torri organau cenhedlu benywod neu enwaediad benywod.
Mae FGM yn arfer niweidiol sy’n cael ei gynnal amlaf ar ferched o’u babandod hyd at eu harddegau. Caiff ei ysgogi’n aml, gan bwysau diwylliannol, cymdeithasol neu deuluol. Mae rhai cymunedau yn credu y bydd yn paratoi merch ar gyfer priodas, yn diogelu anrhydedd y teulu, neu’n gwella ei rhagolygon ar gyfer y dyfodol.
Weithiau cysylltir y weithred yn anghywir â chrefydd. Nid oes unrhyw ddysgeidiaeth grefyddol mewn unrhyw un o’r prif grefyddau sy’n mynnu neu’n cefnogi’r arfer hwn.
Gall FGM gael canlyniadau dinistriol i ddioddefwyr. Gall achosi poen difrifol, sioc, gwaedu, haint, trawma seicolegol, ac amrywiaeth o gymhlethdodau iechyd corfforol a meddyliol hirdymor. Mae hyn yn cynnwys anawsterau wrth roi genedigaeth.
Nid oes unrhyw fanteision iechyd i FGM. Dysgwch fwy am elfennau meddygol FGM.
Mae FGM yn fath o gam-drin plant ac yn drais yn erbyn menywod a merched. Mae’n drosedd ddifrifol yn y DU. Dylai unrhyw un sydd mewn perygl o FGM, neu sy’n poeni am rywun a allai fod mewn perygl, geisio cymorth ac adrodd am eu pryderon.
Mathau o FGM
Mae FGM yn cael ei grwpio’n bedwar prif fath:
- math 1: tynnu rhan neu’r cyfan o’r clitoris neu gwfl y clitoris
- math 2: tynnu rhan neu’r cyfan o’r clitoris a’r labia minor
- math 3: culhau agoriad y wain
- math 4: pob triniaeth niweidiol arall i'r organau cenhedlu benywaidd at ddibenion anfeddygol
FGM a’r gyfraith
Mae Deddf Anffurfio Organau Cenhedlu Benywod 2003 yn ei gwneud yn anghyfreithlon:
- cyflawni FGM yn y Deyrnas Unedig
- helpu neu drefnu i unrhyw un gyflawni FGM dros y môr ar ferched sy'n Wladolion Prydeinig neu'n drigolion y Deyrnas Unedig
- helpu merch i gyflawni FGM arni hi ei hun
- methu ag amddiffyn merch o dan 16 oed y gwyddys ei bod mewn perygl o FGM
Mae FGM yn cario cosb o hyd at 14 blynedd yn y carchar.
Arwyddion rhybuddio
Mae nifer o arwyddion y gallai merch fod wedi dioddef FGM:
- newidiadau mewn ymddygiad
- colli’r ysgol, yn enwedig ar ôl taith i wlad lle mae FGM yn gyffredin
- treulio cyfnodau hir o amser allan o'r ystafell ddosbarth
- treulio mwy o amser nag arfer yn mynd i'r toiled
- osgoi mynd i'r toiled
- anghysur wrth eistedd
- osgoi ymarfer corff
- heintiau mislif neu heintiau wrin mynych
Yn aml, fydd plant ddim yn gwybod bod FGM yn mynd i ddigwydd. Mae hyn yn golygu efallai na fydd llawer o arwyddion rhybuddio cyn iddo ddigwydd. Ond, weithiau fe fydd plant yn gwybod ymlaen llaw, sy’n gallu arwain at newid yn eu hymddygiad, megis gofyn am gyngor neu help gan weithwyr proffesiynol a ffrindiau.