Beth yw defnyddio grym?

Mae ‘defnyddio grym’ yn derm am amryw o dactegau plismona a all gael eu defnyddio gan swyddogion.

Dyw’r term ddim o reidrwydd yn golygu bod grym corfforol wedi cael ei ddefnyddio yn erbyn rhywun.

Mae'r term ‘defnyddio grym’ yn cynnwys ymwneud â rhywun ar lafar – sy’n cael ei alw’n gyfathrebu tactegol – rhoi pobl mewn gefynnau, eu hatal nhw’n gorfforol a defnyddio dyfais TASER neu chwistrell llidus.

Bob tro y bydd grym yn cael ei ddefnyddio (gan gynnwys cyfathrebu tactegol a gefynnau), mae ein swyddogion ni’n cofnodi'r digwyddiad. Maen nhw’n rhoi manylion y math o rym gafodd ei ddefnyddio, pam roedd angen grym, a chanlyniad y digwyddiad.

Mae swyddogion yn eu rhoi eu hunain mewn sefyllfaoedd a allai fod yn anodd ac yn beryglus bob dydd ac yn gorfod meddwl a gweithredu'n gyflym wrth wynebu heriau. Mae yna adegau pan fydd rhaid i swyddogion ddefnyddio rhyw fath o rym, er mwyn cadw’r cyhoedd yn ddiogel neu amddiffyn eu hunain.

Maen nhw wedi’u hyfforddi i ddefnyddio grym yn gymesur, yn gyfreithlon a dim ond pan fydd angen.

Pam rydyn ni’n cyhoeddi data ar ddefnyddio grym?

Roedd Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig yn un o lond dwrn o heddluoedd a fu’n arloesi mewn menter newydd i sicrhau bod y defnydd o rym yn cael ei gofnodi'n gywir ac yn gyson ar draws holl heddluoedd y Deyrnas Unedig.

Drwy gofnodi'r defnydd o rym yn iawn, gallwn ddadansoddi sut mae'n cael ei ddefnyddio a chymharu rhwng heddluoedd. Mae'r ddirnadaeth hon yn ein helpu i gymharu effeithiolrwydd gwahanol dechnegau a gwella'r tactegau a'r offer rydyn ni’n eu defnyddio.

Mae hyn hefyd yn bwydo’r hyfforddiant sy’n cael ei roi i swyddogion, yn ein galluogi i sicrhau na fydd grwpiau penodol o bobl yn cael eu targedu'n anghymesur, a'n bod yn atebol os na fydd grym yn cael ei ddefnyddio’n gywir.

Bydd yn rhoi mwy o dryloywder o ran sut mae grym yn cael ei ddefnyddio a pham; yn cryfhau'r berthynas hanfodol rhwng yr heddlu a'r cyhoedd sydd wrth wraidd ein model o blismona drwy ganiatâd.

Dywedodd y Prif Gwnstabl Cynorthwyol Alun Thomas, arweinydd Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig ynglŷn â defnyddio grym: "Rydyn ni’n falch o fod yn un o'r heddluoedd arloesol sydd wedi bod yn rhan o'r gwaith o dreialu'r cynllun cenedlaethol yma.

"Fel un o’r arloeswyr, rydyn ni’n sylweddoli ein bod wedi cofnodi mwy o ddefnydd grym na llawer o heddluoedd eraill hyd yma o bosib, gan fod ein swyddogion ni’n fwy cyfarwydd â'r broses. Ond, rydyn ni’n credu ei bod yn bwysig ein bod yn gallu dangos i'r cyhoedd, sef y rhai rydyn ni’n eu gwasanaethu a'u hamddiffyn, ein bod ni’n plismona mewn ffordd deg, ddiogel ac effeithiol. 

"Mae sicrhau bod pob defnydd o rym yn cael ei gofnodi'n gywir ac yn gyson ledled y wlad yn golygu y gallwn ni nodi meysydd i'w gwella a datblygu ein hyfforddiant helaeth.

"Os oes adegau pan nad yw rhywun yn fodlon ar y defnydd o rym maen nhw wedi'i gael, mae gennyn ni weithdrefnau sydd wedi ennill eu plwyf i'w helpu os ydyn nhw’n yn dymuno gwneud cwyn. Mae pob cwyn yn cael ei chymryd o ddifrif ac rydyn ni’n ymchwilio iddi'n drylwyr.

"Os hoffech wneud cwyn, llenwch ein ffurflen gwyno ar-lein neu cysylltwch a ni drwy ysgrifennu at yr Adran Safonau Proffesiynol:

Professional Standards Department
British Transport Police
25 Camden Road
London
NW1 9LN

"Rydym yn falch o rannu’n ffigurau gyda'r cyhoedd er mwyn bod yn dryloyw ynghylch sut rydyn ni’n gweithio, a chryfhau'r berthynas hanfodol rhwng yr heddlu a'r cyhoedd."

Lawrlwytho data a dadansoddiadau

Mae'r data ar gyfer Hydref 2017 i Ragfyr 2017 yn dangos bod swyddogion wedi defnyddio grym 1,554 o weithiau i gyd.

Ar gyfer y chwarter hwn, 'Is-adran C' sy'n cynnwys Cymru, y Pennines, Canolbarth Lloegr a De-orllewin Lloegr ac sy'n ffurfio’r adran ddaearyddol fwyaf o fewn yr heddlu, a gyflwynodd y rhan fwyaf o'r ffurflenni defnyddio grym – 48 y cant.

Mae hyn yn cymharu â 46 y cant o ffurflenni a gafodd eu cyflwyno gan Is-adran B, sy'n cynnwys Llundain a De-ddwyrain Lloegr, ac sy'n cyfrif am y rhan fwyaf o’r siwrneiau gan deithwyr ym Mhrydain.

I roi rhywfaint o gyd-destun, mae 8.6 miliwn o bobl yn teithio ar y rheilffordd bob dydd, ac ymatebodd ein swyddogion i ddegau o filoedd o ddigwyddiadau yn ystod y cyfnod hwn, ledled Cymru, Lloegr a'r Alban.

Digwyddiadau cyfathrebu tactegol oedd y mwyafrif llethol o'r digwyddiadau defnyddio grym, sef 97 y cant (hynny yw swyddogion yn rhyngweithio â'r person ar lafar), ac yna sgiliau heb arfau ar 46 y cant. 

Mae yna orgyffwrdd rhwng y categorïau, gan fod modd defnyddio mwy nag un math o rym yn yr un digwyddiad, a dyna pam mae’r rhifau’n cael eu rhoi fel canran.

Alcohol oedd y ffactor mwyaf cyffredin yn effeithio ar ddefnydd swyddogion o rym, a bu’n ffactor a gafodd effaith mewn 59 y cant o’r achosion.

Mae'r data'n dangos mai'r proffil mwyaf cyffredin ymysg y rhai dan sylw oedd dyn rhwng 18 a 34 oed, a bod 73 y cant o'r holl unigolion yn wyn.

Wrth inni gasglu mwy o ddata cymaradwy, byddwn yn gallu ei ddefnyddio i olrhain tueddiadau a mynd i'r afael ag unrhyw bryderon a fydd yn codi bod rhai grwpiau o bobl yn cael eu targedu’n anghymesur.

Mae'r gofyniad i lenwi ffurflen defnyddio grym yn dal yn gymharol newydd, ac felly rydym yn disgwyl i ansawdd y data wella dros amser wrth i'r arfer o gofnodi'r defnydd o ddigwyddiadau grym fel hyn ennill ei blwyf o fewn yr heddlu.

Mae'r data ar gyfer Gorffennaf 2017 i Fedi 2017 yn dangos bod swyddogion wedi defnyddio grym 1,506 o weithiau i gyd.

I roi rhywfaint o gyd-destun, mae 8.6 miliwn o bobl yn teithio ar y rheilffordd bob dydd, ac ymatebodd ein swyddogion i ddegau o filoedd o ddigwyddiadau yn ystod y cyfnod hwn, ledled Cymru, Lloegr a'r Alban.

Digwyddiadau cyfathrebu tactegol oedd y mwyafrif llethol o'r digwyddiadau defnyddio grym, sef 97 y cant (hynny yw swyddogion yn rhyngweithio â'r person ar lafar), ac wedyn defnyddio gefynnau ar rywun ufudd ar 44 y cant.

Ystyr defnyddio gefynnau ar rywun ufudd yw eu rhoi nhw mewn gefynnau heb iddyn nhw wrthsefyll hynny.

Mae yna orgyffwrdd rhwng y categorïau, gan fod modd defnyddio mwy nag un math o rym yn yr un digwyddiad, a dyna pam mae’r rhifau’n cael eu rhoi fel canran.

Alcohol oedd y ffactor mwyaf cyffredin yn effeithio ar ddefnydd swyddogion o rym, a bu’n ffactor a gafodd effaith mewn 59 y cant o’r achosion.

Mae'r data'n dangos mai'r proffil mwyaf cyffredin ymysg y rhai dan sylw oedd dyn rhwng 18 a 34 oed, a bod 75 y cant o'r holl unigolion yn wyn.

Wrth inni gasglu mwy o ddata cymaradwy, byddwn yn gallu ei ddefnyddio i olrhain tueddiadau a mynd i'r afael ag unrhyw bryderon a fydd yn codi bod rhai grwpiau o bobl yn cael eu targedu’n anghymesur.

Rydym yn disgwyl i ansawdd y data wella dros amser wrth i'r arfer o gofnodi'r defnydd o ddigwyddiadau grym fel hyn ennill ei blwyf o fewn yr heddlu.

Mae'r data ar gyfer Ebrill 2017 i Fehefin 2017 yn dangos bod y swyddogion wedi defnyddio grym 1,304 o weithiau i gyd.

I roi rhywfaint o gyd-destun, mae 8.6 miliwn o bobl yn teithio ar y rheilffordd bob dydd, ac ymatebodd ein swyddogion i ddegau o filoedd o ddigwyddiadau yn ystod y cyfnod hwn, ledled Cymru, Lloegr a'r Alban.

Digwyddiadau cyfathrebu tactegol oedd y mwyafrif llethol o'r digwyddiadau defnyddio grym, sef 95.6 y cant (hynny yw swyddogion yn rhyngweithio â'r person ar lafar), ac yna sgiliau heb arfau ar 44.7 y cant. Mae sgiliau heb arfau yn cynnwys tactegau fel dal rhywun yn ôl yn gorfforol. Mae yna orgyffwrdd rhwng y rhain, gan fod modd defnyddio mwy nag un math o rym yn yr un digwyddiad, a dyna pam mae’r rhifau’n cael eu rhoi fel canran.

Alcohol oedd y ffactor mwyaf cyffredin yn effeithio ar ddefnydd swyddogion o rym, a bu’n ffactor a gafodd effaith mewn 57 y cant o’r achosion.

Mae'r data'n dangos mai'r proffil mwyaf cyffredin ymysg y rhai dan sylw oedd dyn rhwng 18 a 34 oed, a bod 73 y cant o'r holl unigolion yn wyn.

Wrth inni gasglu mwy o ddata cymaradwy, byddwn yn gallu ei ddefnyddio i olrhain tueddiadau a mynd i'r afael ag unrhyw bryderon a fydd yn codi bod rhai grwpiau o bobl yn cael eu targedu’n anghymesur.